Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn mang mầm bệnh. Việc nhận biết sớm dấu hiệu của sốt xuất huyết có ý nghĩa quan trọng, giúp người bệnh được thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng.
Ở giai đoạn đầu, bệnh thường có những biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau nhức cơ thể và phát ban nên dễ nhầm lẫn với các bệnh sốt thông thường. Đặc biệt, dấu hiệu của sốt xuất huyết có thể trở nên nghiêm trọng khi người bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm, ngay cả khi cơn sốt đã giảm.
Sốt xuất huyết là bệnh gì? Vì sao cần nhận biết sớm?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Virus này có bốn tuýp huyết thanh chính gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4, được truyền sang người chủ yếu thông qua muỗi cái thuộc chi Aedes, đặc biệt là muỗi Aedes aegypti (muỗi vằn).
Sau khi bị muỗi mang virus đốt, người bệnh thường trải qua thời gian ủ bệnh khoảng 4–10 ngày trước khi xuất hiện những biểu hiện đầu tiên. Bệnh thường kéo dài từ 2–7 ngày với các triệu chứng giống cúm, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng.
Bên cạnh việc nhận biết dấu hiệu của sốt xuất huyết, mỗi người cần chú ý đến nguy cơ tái nhiễm virus Dengue. Miễn dịch hình thành sau khi mắc một tuýp virus không bảo vệ hoàn toàn trước các tuýp còn lại. Những lần nhiễm tiếp theo có thể làm tăng nguy cơ bệnh diễn biến nặng, vì vậy cần chủ động phòng tránh và theo dõi sức khỏe.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thường trải qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Mỗi giai đoạn có những đặc điểm riêng, đòi hỏi người bệnh và gia đình phải chú ý theo dõi để kịp thời phát hiện bất thường.
Triệu chứng sốt xuất huyếtt thường gặp nhất
Ở giai đoạn khởi phát, bệnh thường biểu hiện bằng tình trạng sốt cao đột ngột và nhiều triệu chứng đi kèm. Tuy nhiên, các biểu hiện này khá giống với cảm cúm, sốt virus hoặc một số bệnh truyền nhiễm khác nên rất dễ bị nhầm lẫn. Dưới đây là 8 biểu hiện thường gặp mà mọi người cần chú ý để chủ động thăm khám khi nghi ngờ mắc bệnh.
Sốt cao đột ngột và liên tục
Sốt cao là biểu hiện phổ biến nhất khi mắc bệnh sốt xuất huyết. Người bệnh thường bắt đầu sốt đột ngột, nhiệt độ cơ thể có thể lên đến 39–40°C, kéo dài liên tục trong khoảng 2–7 ngày.
Tình trạng sốt có thể đi kèm cảm giác ớn lạnh, nóng bừng mặt, mệt mỏi và suy nhược cơ thể. Một số người dù đã sử dụng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn nhưng nhiệt độ vẫn tăng trở lại sau vài giờ.
Đau đầu dữ dội
Đau đầu là một trong những dấu hiệu của sốt xuất huyết thường xuất hiện ở giai đoạn đầu của bệnh. Cơn đau có thể tập trung tại vùng trán, thái dương hoặc lan ra toàn bộ đầu, gây cảm giác khó chịu và ảnh hưởng đến khả năng tập trung của người bệnh.
Đặc biệt, tình trạng đau đầu có thể xuất hiện ngay cả khi người bệnh đang nằm nghỉ ngơi. Nếu đau đầu dữ dội kèm theo sốt cao, mệt mỏi hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Đau nhức hốc mắt
Một biểu hiện khá đặc trưng của bệnh là cảm giác đau nhức phía sau hai hốc mắt. Cơn đau thường rõ hơn khi người bệnh đảo mắt, nhìn sang hai bên hoặc di chuyển nhãn cầu.
Triệu chứng này có thể xuất hiện cùng đau đầu, sốt cao và đau nhức cơ thể. Mặc dù không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện đau hốc mắt, đây vẫn là dấu hiệu đáng chú ý khi đánh giá nguy cơ mắc bệnh.
Đau cơ, đau xương khớp
Người mắc bệnh thường cảm thấy đau nhức toàn thân, đặc biệt ở vùng lưng, chân tay, cơ bắp và các khớp. Cảm giác đau có thể khiến người bệnh vận động khó khăn, cơ thể uể oải và không muốn tham gia các hoạt động thường ngày.
Đau nhức cơ thể cũng là một trong những dấu hiệu của sốt xuất huyết dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, nếu triệu chứng này đi kèm tình trạng sốt cao đột ngột, người bệnh cần cảnh giác với nguy cơ nhiễm virus Dengue và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Buồn nôn và nôn
Buồn nôn là biểu hiện có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu của bệnh. Người bệnh thường cảm thấy ăn uống không ngon miệng, khó chịu ở vùng bụng và có thể nôn sau khi ăn hoặc uống.
Nếu tình trạng nôn diễn ra nhiều lần, cơ thể dễ bị mất nước và rối loạn điện giải. Đặc biệt, nôn liên tục hoặc nôn kèm đau bụng dữ dội là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế ngay.
Phát ban và nổi mẩn đỏ trên da
Phát ban là một trong những dấu hiệu của sốt xuất huyết có thể xuất hiện sau vài ngày sốt. Biểu hiện thường gặp là các nốt đỏ hoặc vùng da ửng đỏ ở thân mình, tay và chân. Một số người bệnh còn cảm thấy ngứa ngáy, khó chịu khi vùng phát ban lan rộng.
Tuy nhiên, phát ban không phải lúc nào cũng xuất hiện ở tất cả bệnh nhân. Người bệnh không nên chỉ dựa vào tình trạng nổi mẩn để tự xác định bệnh mà cần kết hợp với những triệu chứng khác và kết quả thăm khám.
Xuất huyết dưới da
Xuất huyết dưới da là biểu hiện cần được chú ý trong quá trình theo dõi bệnh. Người bệnh có thể xuất hiện những chấm đỏ nhỏ, đốm xuất huyết hoặc vết bầm tím bất thường trên da, thường gặp ở tay, chân và các vùng cơ thể khác.
Những chấm xuất huyết này có thể không biến mất khi dùng tay ấn vào. Ngoài ra, một số trường hợp có thể xuất hiện vết bầm tại vị trí tiêm hoặc lấy máu.
Chảy máu chân răng và chảy máu cam
Chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam có thể là biểu hiện xuất huyết niêm mạc ở người mắc bệnh. Tình trạng này có thể xuất hiện tự nhiên hoặc xảy ra sau những tác động nhẹ như đánh răng, xì mũi.
Rong kinh hoặc chảy máu bất thường ở những vị trí khác cũng có thể là dấu hiệu của sốt xuất huyết cần đặc biệt lưu ý. Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh nên nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá mức độ nguy hiểm, tránh nguy cơ biến chứng.
Lưu ý: Các biểu hiện kể trên không nhất thiết xuất hiện đồng thời ở tất cả người bệnh và mức độ triệu chứng cũng khác nhau tùy từng trường hợp. Vì vậy, cần chú ý theo dõi sức khoẻ, không tự chẩn đoán hoặc chủ quan ngay cả khi các triệu chứng ban đầu còn nhẹ.
Dấu hiệu của sốt xuất huyết qua từng giai đoạn
Bệnh sốt xuất huyết thường diễn biến qua ba giai đoạn chính là giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Việc phân biệt biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết qua các giai đoạn giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe và không bỏ qua thời điểm có nguy cơ xảy ra biến chứng.
Giai đoạn sốt (ngày 1–3)
Đây là giai đoạn khởi phát với biểu hiện nổi bật là sốt cao đột ngột, thường từ 39–40°C. Người bệnh có thể kèm theo đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, buồn nôn và mệt mỏi.
Một số trường hợp xuất hiện ban đỏ trên da hoặc cảm giác chán ăn. Trong giai đoạn này, các triệu chứng có thể chưa quá nghiêm trọng nên người bệnh dễ nhầm lẫn với những bệnh sốt thông thường.
Khi xuất hiện dấu hiệu của sốt xuất huyết hoặc các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm khi cần và hướng dẫn theo dõi phù hợp. Không nên tự ý dùng thuốc hoặc chủ quan chờ bệnh tự khỏi mà chưa có đánh giá từ nhân viên y tế.
Giai đoạn nguy hiểm (thường từ ngày 3–7)
Đây là giai đoạn cần được theo dõi đặc biệt vì người bệnh có nguy cơ thoát huyết tương, giảm thể tích tuần hoàn, xuất huyết và sốc. Điều đáng lo ngại là thân nhiệt có thể giảm hoặc hết sốt, khiến nhiều người lầm tưởng sức khỏe đang dần hồi phục.
Trên thực tế, một số trường hợp có thể xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc mệt lả. Người bệnh cũng có thể bị tay chân lạnh, tiểu ít, vật vã hoặc li bì khi bệnh tiến triển nặng.
Gia đình cần tiếp tục theo dõi dấu hiệu của sốt xuất huyết ngay cả khi người bệnh đã hết sốt. Nếu xuất hiện bất kỳ biểu hiện cảnh báo nào, hãy nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện hoặc cơ sở cấp cứu gần nhất, không tiếp tục tự theo dõi tại nhà.
Giai đoạn hồi phục (thường sau ngày thứ 7)
Nếu vượt qua giai đoạn nguy hiểm và được chăm sóc phù hợp, người bệnh sẽ dần bước vào giai đoạn hồi phục. Lúc này, tình trạng thoát huyết tương giảm, cảm giác mệt mỏi được cải thiện và người bệnh bắt đầu ăn uống ngon miệng hơn.
Một số người có thể xuất hiện ban da kèm cảm giác ngứa trong thời gian hồi phục. Lượng nước tiểu cũng có xu hướng tăng trở lại và các chỉ số xét nghiệm dần ổn định theo đánh giá của bác sĩ.
Dù sức khỏe đã có chuyển biến tích cực, người bệnh vẫn cần nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc. Không nên vận động quá sức hoặc tự ý ngừng theo dõi khi chưa được nhân viên y tế đánh giá.
Nhận biết sớm dấu hiệu của sốt xuất huyết là bước quan trọng giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe và hạn chế những biến chứng nguy hiểm. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh, biết cách theo dõi và phòng tránh hiệu quả; đừng quên cập nhật bản tin tổng hợp để nâng cao kiến thức chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.