Bệnh thuỷ đậu có lây không là thắc mắc thường gặp, đặc biệt khi trong gia đình, trường học hoặc nơi làm việc có người mắc bệnh. Đây là bệnh truyền nhiễm do virus Varicella-zoster gây ra, có khả năng lây lan nhanh ở những người chưa có miễn dịch, nhất là khi tiếp xúc gần với người bệnh.
Vậy bệnh thuỷ đậu có lây không và cần làm gì để hạn chế nguy cơ lây nhiễm? Việc nắm rõ con đường lây truyền, thời điểm bệnh dễ lây và các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như những người xung quanh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin về dấu hiệu nhận biết, cách chăm sóc và phòng tránh bệnh hiệu quả.
Bệnh thuỷ đậu có lây không và những điều cần biết về khả năng lây nhiễm
Bệnh thuỷ đậu có lây không?
Câu trả lời là có, thuỷ đậu là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan cao. Tác nhân gây bệnh là virus Varicella-zoster (VZV), có thể truyền từ người nhiễm bệnh sang người chưa có miễn dịch thông qua các hạt chứa virus trong không khí và việc tiếp xúc với dịch từ những nốt phỏng nước.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 90% người chưa có miễn dịch có tiếp xúc gần với người mắc thuỷ đậu có thể bị nhiễm bệnh. Con số này cho thấy nguy cơ lây lan đáng kể, đặc biệt trong môi trường sinh hoạt tập thể như gia đình, trường học và cơ sở chăm sóc trẻ em.
Thuỷ đậu có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm vaccine cần đặc biệt chú ý. Mặc dù bệnh thường diễn biến nhẹ ở trẻ khỏe mạnh, một số trường hợp vẫn có thể gặp biến chứng nghiêm trọng, nhất là trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.
Vì sao thuỷ đậu dễ lây lan?
Virus VZV có thể lây lan qua không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các mụn nước. Vì vậy, khi tìm hiểu bệnh thuỷ đậu có lây không, cần lưu ý rằng việc tiếp xúc gần và kéo dài trong không gian chung có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt đối với người chưa có miễn dịch với virus.
Một yếu tố khiến bệnh khó kiểm soát là người nhiễm có thể lây truyền virus trước khi các nốt ban đặc trưng xuất hiện. Vì vậy, chỉ dựa vào biểu hiện ngoài da để xác định nguy cơ lây nhiễm là chưa đủ.
Người từng mắc thuỷ đậu có bị lây lại không?
Sau khi hồi phục, phần lớn người bệnh hình thành miễn dịch lâu dài và ít khi mắc thuỷ đậu lần thứ hai. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa virus đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể, bởi VZV có thể tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh và tái hoạt động sau này, gây bệnh zona thần kinh.
Người từng mắc thuỷ đậu vẫn cần chú ý sức khỏe và tìm kiếm tư vấn y tế nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường. Đối với người chưa rõ tình trạng miễn dịch, bác sĩ có thể hướng dẫn đánh giá tiền sử bệnh hoặc cân nhắc các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Bệnh thuỷ đậu lây qua những con đường nào?
Hiểu rõ bệnh thủy đậu lây qua đường nào giúp mỗi người chủ động hạn chế tiếp xúc nguy cơ và bảo vệ người thân. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và CDC, virus gây bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các tổn thương da.
Lây truyền qua không khí và đường hô hấp
Người mắc thuỷ đậu có thể phát tán các hạt chứa virus khi ho, hắt hơi hoặc thực hiện những hoạt động làm phát tán dịch tiết đường hô hấp. Người ở gần có thể hít phải những hạt này và nhiễm virus nếu chưa có miễn dịch bảo vệ.
Nguy cơ thường đáng lưu ý trong phòng kín, nơi đông người hoặc không gian sinh hoạt chung có sự tiếp xúc gần. Do đó, người đang mắc bệnh nên hạn chế tiếp xúc với người khác, ở trong phòng riêng nếu điều kiện cho phép và tuân thủ hướng dẫn cách ly của nhân viên y tế.
Lây qua dịch từ các nốt phỏng nước
Bệnh thuỷ đậu có lây không là điều cần lưu ý khi tiếp xúc với các mụn nước trên da người bệnh, bởi dịch bên trong có thể chứa virus gây nhiễm trùng. Nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở những người chưa từng bị thuỷ đậu hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ.
Việc gãi, làm vỡ mụn nước hoặc tự ý xử lý tổn thương có thể khiến dịch phát tán ra tay và các bề mặt xung quanh. Vì thế, người bệnh cần tránh làm vỡ nốt phỏng, giữ vệ sinh tay và không dùng chung khăn tắm, quần áo hay vật dụng cá nhân có thể dính dịch từ tổn thương.
Lây gián tiếp qua đồ vật có dính dịch
Để bảo vệ sức khoẻ, bạn nên hạn chế tiếp xúc với dịch từ mụn nước và tránh dùng chung các vật dụng cá nhân với người mắc thuỷ đậu. Virus có thể lây gián tiếp trong một số trường hợp khi chạm vào vật dụng nhiễm dịch rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng, nhưng đây không phải con đường lây truyền chính so với lây qua không khí và tiếp xúc trực tiếp.
Gia đình nên vệ sinh các bề mặt thường xuyên chạm vào, giặt quần áo và khăn riêng của người bệnh, đồng thời rửa tay bằng xà phòng sau khi chăm sóc. Những biện pháp này góp phần hạn chế nguy cơ phát tán virus trong sinh hoạt hằng ngày.
Bệnh thuỷ đậu có lây qua tiếp xúc không?
Có. Bệnh thuỷ đậu có lây qua tiếp xúc không là câu hỏi cần được làm rõ để tránh chủ quan khi chăm sóc người thân hoặc sinh hoạt chung với người mắc bệnh. Tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước có thể làm lây truyền virus, trong khi việc ở gần người bệnh cũng tạo nguy cơ phơi nhiễm qua không khí.
Không phải mọi lần chạm vào người bệnh đều chắc chắn dẫn đến nhiễm virus. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào hình thức và thời gian tiếp xúc, tình trạng miễn dịch của người tiếp xúc cũng như việc họ có tiếp xúc với nguồn virus hay không.
Dấu hiệu nhận biết bệnh thuỷ đậu
Thuỷ đậu thường khởi phát với các biểu hiện như sốt, mệt mỏi, đau đầu hoặc chán ăn. Sau đó, người bệnh xuất hiện ban đỏ, các nốt sẩn và mụn nước gây ngứa, thường bắt đầu ở mặt, da đầu hoặc thân mình rồi lan sang những vùng khác. Một đặc điểm dễ nhận biết là các tổn thương trên da có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn khác nhau cùng lúc. Trong khi một số nốt mới chỉ là chấm đỏ, những nốt khác đã trở thành mụn nước hoặc bắt đầu đóng vảy.
Triệu chứng thường gặp ở trẻ em
Ở trẻ em, phát ban đôi khi là dấu hiệu đầu tiên khiến cha mẹ nhận thấy nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh việc quan tâm bệnh thuỷ đậu có lây không, cha mẹ nên theo dõi các biểu hiện đi kèm như sốt nhẹ, quấy khóc, giảm ăn hoặc gãi nhiều do các mụn nước gây ngứa.
Cha mẹ không nên tự ý chọc vỡ mụn nước hoặc sử dụng thuốc bôi không rõ thành phần. Hãy giữ móng tay trẻ ngắn và sạch, hướng dẫn trẻ không gãi tổn thương, đồng thời đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường hoặc khi chưa chắc chắn về nguyên nhân phát ban.
Triệu chứng ở người lớn
Ở người trưởng thành, thuỷ đậu có thể gây sốt và mệt mỏi rõ rệt hơn, đồng thời có nguy cơ biến chứng cao hơn so với nhiều trường hợp ở trẻ khỏe mạnh. Một số biến chứng có thể gặp gồm nhiễm trùng da, viêm phổi hoặc các vấn đề thần kinh.
Nếu người lớn xuất hiện phát ban nghi ngờ thuỷ đậu, đặc biệt khi đang mang thai hoặc có bệnh lý làm suy giảm miễn dịch, cần liên hệ cơ sở y tế sớm. Không nên chờ đến khi tổn thương lan rộng mới tìm kiếm hỗ trợ, bởi một số phương pháp điều trị có thể hiệu quả hơn khi được cân nhắc sớm.
Bệnh thuỷ đậu có lây không là vấn đề sức khỏe cần được quan tâm để mỗi người chủ động phòng tránh, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và bảo vệ những người thân yêu. Đừng quên cập nhật tin tức nóng về sức khỏe để nắm bắt kiến thức hữu ích, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và áp dụng các biện pháp phòng bệnh thuỷ đậu an toàn, hiệu quả.